Szlak Orlich Gniazd

Trasa: Jaroszowiec PKP – Golczowice – Cieślin – Bydlin – Krzywopłoty – Góry Bydlińskie - Psiarskie
 
Trasa ta spodoba się zarówno miłośnikom dawnych zamków, jak i amatorom wędrówek przez zdobne w malownicze formy skalne, piękne, jurajskie okolice. Na terenie gminy Klucze na uwagę zsługują zwłaszcza ruiny fortyfikacji w Bydlinie. Cały Szlak Orlich Gniazd wyznaczony przez PTTK liczy 164 km i biegnie od Krakowa do Częstochowy. Na terenie gminy Klucze szlak biegnie od stacji PKP w Jaroszowcu do Psiarskich. W terenie szlak oznaczony jest kolorem czerwonym.
 
 
Wędrówkę zaczynamy na stacji PKP w Jaroszowcu. Za znakami szlaku kierujemy się na pólnocny zachód, mijając po prawej Wojewódzki Szpital Chorób Płuc. Niedługo później wchodzimy w Las Pazurek. Idziemy prosto, mijając przecinający naszą trasę czerwony szlak rowerowy. Dalej szlak biegnie obniżeniem terenu pomiędzy dwoma wzniesieniami; zarówno na mijanej po prawej Ostrej Górze, jak i na wzniesieniu po lewej znajdują się jaskinie. Schodzimy łagodnie w dół, mijamy drogę i tor kolejowy. Tu spotykamy Przylaszczkowy Szlak Rowerowy (niebieski) i razem z nim docieramy do Golczowic. Obejrzeć tu można, znajdujące się w centrum miejscowości, krzyż i głaz z tablicą poświęcone powstańcom styczniowym, którzy 22 kwietnia 1863 r. stoczyli pod Golczowicami zwycięską walkę z wojskami rosyjskimi.
 
W Golczowicach nasza trasa znów spotyka czerwony szlak rowerowy i razem z nim kieruje się na północny wschód. W miejscu gdzie płynąca po prawej stronie drogi rzeczka, skręca w prawo, odchodząc od drogi, my również porzucamy asfalt i skręcamy w lewo, podążając ścieżką przez las.
Doprowadzi nas ona do zabudowań Cieślina. W miejscowości tej warty uwagi jest kościół św. Stanisława Biskupa Męczennika z 1923 r. , a także stojący „na wodzie”, posąg św. Jana Nepomucena z 2. poł. XVIII lub początku XIX w., wykuty w kamieniu pińczowskim. We wsi znajdują się także ruiny XIX-wiecznego młynu.
 
Z Cieślina za znakami szlaku idziemy ścieżką na skraju lasu, omijając po prawej rozległe wzniesienie terenu, po czym znów spotykamy Szlak Przylaszczkowy. Niedługo potem dochodzimy do drogi asfaltowej i podążamy nią. Doprowadzi nas ona do stojących na zalesionym, wysokim skalistym wzgórzu (340 m n.p.m) ruin zamku w Bydlinie.
 
Na południowo-zachodnim stoku Wzgórza Św. Krzyża (nazwa zaczerpnięta od wezwania dawnego zamku-kościoła) dostrzec można kilka zapadlisk pozostałych po szybach dawnej kopalni galeny i kilka niewielkich hałd. Na zachodnim stoku bije też źródło-wywierzysko, którego wody (ponoć o leczniczych właściwościach) wpadają do pobliskiego potoku Sączenica. Na Wzgórzu zobaczyć też można ślady okopów legionistów, którzy stoczyli tu zaciętą bitwę w 1914 r. Groby poległych znajdują się na bydlińskim cmentarzu (poniżej ruin, obok drogi w kierunku Załęża), na którym spoczywają prochy 46 legionistów poległych w walkach z Rosjanami, odbywały się rocznicowe zjazdy weteranów legionowych i wielbicieli marszałka Piłsudskiego. W roku 1980 zwyczaj ten został wznowiony.
 
 
W miejscowości warto jeszcze zobaczyć kaplicę Pocieszenia N.M.P. z XVIII w. i kościół św. Małgorzaty z 1865 r. oraz młyn wodny z 1884 r. Idąc dalej, docieramy do sąsiadujących z Bydlinem Krzywopłotów. Dalej za znakami szlaku podążamy początkowo odkrytym terenem, a potem wchodzimy w bukowy las i po niedługim czasie osiągamy przysiółek Góry Bydlińskie.
Dalej czerwony szlak opuszcza granice gminy Klucze.