Wokół Rudnicy

Trasa: Osiedle XXX-lecia – Staw Czerwony – Staw Zielony – Rudnica – Czubatka – ul. Rudnicka
 
Przyrodnicza ścieżka dydaktyczna Wokół Rudnicy rozpoczyna się w okolicach osiedla XXX-lecia, obejmuje 6 przystanków i kończy się na ul. Rudnickiej. Trasa o długości 1,5 km pokazuje typowy jurajski krajobraz: stawy, lasy, skały wapienne, cieki wodne. Bogactwo flory i fauny, zarówno typowej dla środowiska tego rodzaju, jak i obfitującej w gatunki rzadkie i objęte ochroną, stanowi doskonałą ilustrację dla lekcji biologii przeprowadzanych w terenie. Ścieżka atrakcyjna jest w ciągu całego okresu wegetacji (tj. od kwietnia do października), jednak najlepszą porą na odkrywanie walorów przyrodniczych tego terenu jest przełom wiosny i lata. Jesienią natomiast okolica olśniewa kolorystyką krajobrazu – od zieleni sosen po czerwień bukowych liści. W terenie ścieżka oznaczona jest kolorem zielonym.
Wędrówkę rozpoczynamy przy północno-zachodnim skraju osiedla XXX-lecia w Kluczach. Na początku ścieżki, przy Przystanku 1, znajduje się tablica informacyjna, dotycząca przyrodniczej ścieżki dydaktycznej, na którą wkraczamy. Przy każdym przystanku znajduje się ławka i kosz.
 
Za znakami ścieżki dochodzimy do Przystanku 2. Staw Czerwony, gdzie schodzimy drewnianymi schodami w dół. Staw Czerwony powstał (podobnie jak Staw Zielony) w wyniku nagłego zatopienia wyrobiska, w którym eksploatowano rudy żelaza (piryt i limonit). Swoją nazwę zawdzięcza intensywnie czerwonemu kolorowi gliny wydobywanej na potrzeby cementowni w Jaroszowcu.
Staw jest łowiskiem bogatym w rozliczne gatunki ryb (karpie, szczupaki, karasie, sandacze, sumy, okonie, płotki, węgorze, pstrągi, amury). Brzeg porośnięty jest trzciną i turzycami.Z ptactwa żyją w tej okolicy między innymi sójka oraz świergotek drzewny.
W pobliżu stawu występują fragmenty świeżego boru sosnowego o ubogim runie.
Niedaleko za Stawem Czerwonym znajduje się kolejny staw – Zielony, w którym oprócz rud żelaza eksploatowano też wapień jurajski.
 
 
Tu usytuowano Przystanek 3. Staw Zielony (fot. obok).
Akwen zamieszkiwany jest przez raka pręgowanego, zwanego amerykańskim. Występują tu też liczne płazy (m.in. ropucha szara i żaba trawna), stanowiące pożywienie dla pojawiającego się czasem nad stawem niezwykle rzadkiego bociana czarnego. Wśród interesujących ptaków zamieszkujących te okolice znajdują się krogulce (z rodziny jastrzębiowatych) oraz dzięcioły.
Kolejny Przystanek 4. Ostańce wapienne znajduje się na wzniesieniu Rudnica (350 m n.p.m.), tuż pod wejściem do Jaskini Rudnickiej, powstałej w miejscu dawnego wyrobiska kopalni rud. Jaskinia liczy ok. 30 m długości i stanowi atrakcję dla turystów interesujących się speleologią.
W cienistych, wilgotnych szczelinach skalnych rosną różne gatunki paproci, strzępiaki (gatunek grzybów) oraz bluszcz pospolity. W otoczeniu ostańców wapiennych rosną cztery okazałe buki, uznane za pomniki przyrody.
W okolicach bytują liczne gatunki ptaków, m.in. największy z polskich dzięciołów, dzięcioł czarny, liczne kowaliki i pełzacze leśne oraz szpaki.
Dalej znaki szlaku prowadzą do Przystanku 5. Buczyna. Żyzne gleby na podłożu wapiennym stanowią znakomite podłoże dla lasu, którego panującym gatunkiem jest buk pospolity. Rozłożyste korony bukowe zacieniają teren, wskutek czego warstwa krzewów jest bardzo słabo rozwinięta. W runie za to występuje wiele roślin chronionych (m.in. lilia złotogłów, buławnik czerwony, konwalia majowa, marzanka wonna, bluszcz zwyczajny, przylaszczka pospolita) oraz typowych dla lasów bukowych (konwalijka dwulistna, groszek wiosenny, szczawnik zajęczy). Buczyna obfituje też w różne gatunki grzybów: prawdziwki, podgrzybki brunatne, koźlarze, borowiki.
Na granicy lasu i pogorzeliska można zaobserwować żerującego dudka. W dziuplach gniazdują również puszczyki.
 
 
Ostatni Przystanek 6. znajduje się na wzgórzu Czubatka (Jałowce), które jest najdalej na północ wysuniętym cyplem Wyżyny Olkuskiej i stanowi doskonały punkt widokowy. Podziwiać stąd można panoramę Pustyni Błędowskiej i doliny Białej Przemszy, której koryto przecina pustynię ze wschodu na zachód.
Na zboczach Czubatki spotkać można chroniony dziewięćsił bezłodygowy, występujący zwykle w Beskidach, Pieninach i Tatrach. Podnóże wzniesienia zamieszkiwane jest przez bażanta i dzierzbę gąsiorka. Okolice te stanowią teren łowów ptaków drapieżnych (jastrzębie, krogulce, myszołowy).
Trasa ścieżki kończy sie na ul. Rudnickiej, gdzie zaczyna się inna przyrodnicza ścieżka dydaktyczna: Rudnica – Pustynia Błędowska – Biała Przemsza.